Amma mín á Akureyri var lágvaxin og mjúk. Það var gott að kyssa hana á vangann og hún var eiginlega alltaf heima og til staðar. Hún var aldrei uppteknari af því að tala við annað fólk en barnabörn og hún var sannarlega ekki á facebook eða instagram. Hún bjó til dásamlegan mat, betri rjómaís en aðrir og ávanabindandi piparkökur í lítilli Rafha eldavél sem einhverntíma hafði verið stórkostleg tækninýjung. Rjómaterturnar hennar voru stórkostlegar og eftir að hún eignaðist frystikistu í eldhúsið uppgötvaði hún þá snilld að skella þeim í frystinn og átti þannig alltaf rjómatertu ef gesti bar að garði. Fjölskyldan mætti gjarnan óvænt og hún veiddi þá upp gaddfreðna rjómatertu með orðum sem urðu sígild í okkar hópi,- „æ æ, er hún frosin?” og hún var alltaf jafn hissa. Amma var með gláku og hennar kúlínarisku listaverkum fækkaði með hrakandi sjón en aldrei lét hún hjá líða að bjóða upp á eitthvað gott úr kistunni með kaffinu, það var auðvitað ekki í boði að eiga bara molasopa handa hjörðinni sem ruddist inn að vild, án þess að hringja dyrabjöllu eða gera boð á undan sér. Amma var væn og góð og aldrei man ég eftir því að hún léti í ljós að henni mislíkaði hvernig húsið hennar var umferðarmiðstöð fjölskyldunnar eða hefði óskir um að við kæmum frekar í heimsókn við betra tækifæri. Öll tækifæri voru góð í hennar huga, að því er virtist.

Og nú er ég orðin amma. Allt öðruvísi amma sýnist mér á öllu en líklega eru tilfinningarnar þær sömu samt. Ég er skrýtna amma sem dansar og syngur, segir sonur minn, fer ekki í vinnuna en er samt alltaf upptekin við eitthvað og þessari ömmu hentar ekki umferðarmiðstöðvarstíllinn, alls ekki! Nei hún er dálítið haldin af þráhyggjum ýmiskonar og líkar ekki vel þegar hlutir koma henni á óvart, það veldur henni bara kvíða. Amman ég elskar að fá barnabörnin í heimsókn en hún þarf að vera óþreytt og vel upplögð og finna að hún ráði vel við verkefnið.

Amma mín, hlýtur oft að hafa verið þreytt og örg með öll barnabörnin á hlaupum um húsið en hún lét það sannarlega ekki í ljós, hún virtist ekki hafa neinar þráhyggjur og hvorki vera að berjast við kvíða eða depurð. Hún bara virtist njóta tilverunnar sem vissulega var einfaldari þá, með reglubundnari og hægari takti en þeim sem ræður okkar lífi í dag. Þó veit ég að hennar líf var engan vegin laust við sorgir og áföll, langt því frá, en æðruleysið virtist vera henni eðlislægt og hún var mjög einlæg í allri sinni elsku.

Ég var svo heppin að fá að eignast tvær ömmustelpur sem eru samkvæmt skilgreiningu barnabörn mannsins míns, en foreldrar þeirra hafa aldrei látið mig finna annað en ég sé amma þeirra og þær auðvitað ekki heldur. Svo eignaðist ég fyrsta barnabarnið sem er mitt líffræðilega afsprengi, nú í haust og ég fann jú að það var einhvernvegin öðruvísi. Ekki það ég elskaði hann meira en þær en þarna voru nýjar tilfinningar á ferðinni og ég var búin að spá svolítið í þennan mun og í hverju hann lægi, þegar það loks rann upp fyrir mér hvernig þetta væri vaxið. Litlu frænkurnar fæddust í þennan heim, dásamlegar og fullkomnar, lítil kraftaverk sem ég var heilluð af en ég þurfti að kynnast þeim til að elska þær og auðvitað er auðvelt að þykja bara vænna og vænna um þær. Með drenginn er það aftur þannig að amma gat elskað hann strax, ég leit bara á hann, fann að ég þekkti hann ofurvel og fann strax djúpar og miklar tilfinningar sem ég þurfti ekki að bíða eftir. Meira að segja þegar pabbi hans fæddist þurfti ég að bíða eftir móðurástinni, ekki reyndar lengi en ég var ung og óreynd mamma og þekkti hann aldeilis ekki eins og ég þekki son hans. Það er einhver vissa á frumustigi, djúpt í genunum mínum, sem segir mér hver hann er, hann er minn í gegnum pabba hans. Maðurinn minn kannaðist við þetta þegar ég lýsti fyrir honum þessum mun en sagði að um leið og hann gat tekið snáðann í fangið sem var ekki fyrr en nokkrum vikum eftir fæðingu, hafi hann orðið hans á sama hátt og hans eigin barnabörn.

Þegar frá líður breytist þetta og ég mun elska ömmubörnin öll á sama máta en þessi munur gagnvart þeim nýfæddum sýnir mér mjög vel hversu lífsmynstrið er fallega ofið. Það segir mér líka að á sama hátt og amma mín var öðruvísi amma en ég þá eru tilfinningarnar mínar jafn sannar og djúpar og þær voru hjá henni þótt líf okkar og aðstæður séu allt öðruvísi. Lífsvefurinn er samur við sig og það eru stórkostleg forréttindi að fá að verða amma og afi. Maður getur leyft sér að njóta elskunnar til þessara dásamlegu einstaklinga án ábyrgðarinnar sem fylgir því að eiga að ala þau upp. Við getum treyst því að þetta unga fólk, foreldrarnir, sé betur til þess fallið en við.

Líkamlega eru þau sterkari, betur fær um að vaka á nóttunni og trúið mér að sá sem er þriggja mánaða en þegar átta kíló er sko farinn að taka í axlir og bak á 55 ára gamalli ömmu eftir fárra daga samveru. Foreldrarnir eru einnig betur fær um að aðlagast breyttri veröld og taka skynsamlegar ákvarðanir fyrir börnin sín í framtíðinni. Afar og ömmur eiga svo verðmæt innlegg í uppeldið, innlegg sem eru mótuð af öðrum tímum og annarri lífsreynslu. Þau eru mikilvægur hluti þorpsins sem elur upp barnið.

Okkar er sumsé að treysta börnunum okkar í nýju hlutverki og njóta þess að fá að vera á hliðarlínunni, hvetja og uppörva og njóta árangursins. Stundum stígum við yfir þessar fínu línur sem skilja að umhyggju og afskiptasemi eða jafnvel stjórnsemi. Þá þarf að sýna okkur mildi og benda okkur vinsamlega á að stíga út af vellinum aftur. Við erum jú líka ný í hlutverkinu og það er svo stutt síðan við vorum foreldrar sjálf með allri ábyrgðinni að það er auðvelt að gleyma sér.

Það eru ekki bara barnabörnin mín sem eiga margar ömmur og afa, fjölskyldur voru líka flóknar hér áður fyrr og sjálf átti ég þrjár ömmur. Eina þá sem hér var lýst í upphafi og lék stærsta hlutverkið í lífi okkar enda bjó hún á sama stað og við. Hinar tvær bjuggu annarsstaðar, voru reyndar systur þótt ólíkar væru, en yndislegar og jafnmiklar ömmur okkar báðar tvær. Ömmur eru nefnilega allskonar, stórar, litlar, skáömmur og stjúpömmur, gamlar og ungar, lasnar og frískar…en allar vonandi dýrmætar og afarnir líka.

Höldum bara fast í alla þræðina í lífsvefnum, því fleiri sem þeir eru því fallegri og litríkari verður tilveran.

 

Tíminn er undarlegt fyrirbæri. Víst er hann afstæður eins og flestir þekkja,- hann líður t.d. mun hraðar við ánægjulega iðju og þegar við hlökkum til einhvers heldur en þegar lífið er litlaust og leiðinlegt. Það er jú samt bara í okkar eigin vitund sem hann er afstæður, hann gengur alltaf á sama hraða, án upphafs og án endis að því við best vitum. Jörðin er alltaf jafn lengi að ganga einn hring í kringum sólina eða rúmlega 365 daga. Við mannfólkið höfum kosið að gera slíkan hring að tímaeiningu sem skiptir miklu máli í allri okkar tilveru. Áramót eru hinn tilbúni endapunktur á því sem liðið er og upphaf að því sem er ókomið og sem slík ekki verri tími en hver annar til að setja okkur ný markmið.

Þetta gerum við með stæl, glimmeri og glitri, fögnum nýjum tíma og kveðjum hinn liðna. Það krefst hugrekkis á að horfa fram á við með bjartsýni en flest einsetjum við okkur samt við áramót, að bæta úr því sem við vildum gera betur eða taka upp nýja siði ef við erum ekki sátt við þá gömlu. Stígum á stokk og strengjum heit.

En af því að tíminn er hringlaga í eðli sínu en ekki eitthvað sem endar og byrjar aftur þá er málið oft ekki alveg svona einfalt. Við erum föst í flóknu mynstri tilfinninga og hegðunar af ástæðum sem eiga sér djúpar rætur og það er sjaldnast auðvelt að kveðja fortíðina bara af því að okkur langar til þess. Jafnvel þótt við séum ósátt við hana.

Það þýðir samt ekki að það sé ekki hægt en það þarf reyndar miklu meira en bara flugelda og kampavín. Það þarf einlægan ásetning og löngun og það þarf mikið af æfingu og lærdómi. Við eigum meira að segja til að gleyma öllu sem við höfum lært og þá þurfum við að byrja námið upp á nýtt. Það þarf að læra að fyrirgefa öðrum það sem liðið er og það sem er þó mikilvægast af öllu, -að fyrirgefa okkur sjálfum. Þá og aðeins þá getum við farið að horfast heiðarlega í augu við okkur sjálf og setja okkur ný markmið.

Tíminn er nefnilega ekki aðeins hringlaga, hann gengur bara í aðra áttina, það er áfram og það er engin leið að snúa honum við. Hversu mikill sársauki sem býr í fortíðinni, þá er hún liðin og við breytum henni ekki. Eina leiðin er að horfast í augu við sársaukann okkar, ná við hann sátt og reyna að skilja hann svo eftir þar sem hann á heima,- í liðnum tíma. Sérhvert augnablik er glænýtt og við getum alltaf verið að búa til betra eintak af okkur sjálfum og tilverunni okkar, að minnsta kosti ef við festumst ekki í fortíðinni. Við getum átt okkar áramót á hverjum einasta degi.

Það er að minnsta kosti eina áramótaheitið sem ég ætla mér að strengja og það sem meira er ég ætla að byrja strax á að koma því í framkvæmd, og svo alla daga upp frá því. Að muna að sérhver dagur er nýr dagur og þar eigum við heima en hvorki í fortíðinni eða framtíðinni. Stundum mun mér heppnast að standa við þetta og stundum alls ekki en það er allt í lagi,- ég held áfram að reyna.

Ykkur óska ég þess að sem oftast, eigi þetta sér stað:

• Kaffið ykkar verði stórkostlega bragðgott og hressandi, já og sterkt!
• Að þið fáið að faðma þá sem ykkur þykir vænst um og það þétt og lengi.
• Að þið getið verið úti og finnið gleði í náttúrunni
• Að þið finnið huggun hjá góðum vinum og fjölskyldu á erfiðum stundum.
• Að þið finnið ástæðu til að brosa og gleðjast.
• Að streita og hraði nái ekki tökum á tilverunni ykkar
• Að þið sýnið ykkur sjálfum umburðarlyndi og reynið ekki að vera fullkomin,- það er hvort eð er ómögulegt.

Gleðilega nýja daga og takk fyrir alla þá sem liðnir eru.

Ég hef í gegnum tíðina skrifað pistla fyrir jól, -pistla sem aðallega fjalla um allt það sem ég ætla ekki að gera fyrir jólin. Ég ætla ekki að gera of miklar kröfur til sjálfrar mín, ég ætla ekki að ætlast til þess að allt sé þrifið og strokið, ég ætla að njóta aðventunnar og ég ætla ekki að láta auglýsingar og æsing hafa áhrif á birtumagnið í sálinni. Fögur fyrirheit eru nokkurs virði en svo eykst myrkrið stöðugt, streituþolið mitt er miklu minna en áður, kvíðinn meiri og fjárhagurinn þrengri þrátt fyrir löngun til að gera fólkinu mínu gott.

Fréttaflutningur einkennist af fréttum af spilltu og vondu fólki, sem fyrirlitur sína minnstu bræður, fátækt og misrétti eykst og heimur virðist hafa gleymt hvernig lifa á í friði og sátt.  Og ég, í öllum mínum vanmætti fer að láta allt þetta myrkur hafa áhrif á líðanina og fer að hlaupa hraðar, anda hraðar og gera hraðar.

Við erum svo heppin að eiga hefð fyrir því að halda jól. Hátíðir eiga að brjóta upp hversdagsleikann og gleðja og þessi hátíð okkar er helguð ljósi og vexti,–og öllu því sem er gott. Alveg sama hvort og hverju við trúum. Í myrkrinu mesta er gott að finna kyrrð í sálinni, hugleiða tilveruna, kúra í rökkrinu og hægja á sál og líkama.

Ég hef eiginlega horft undrandi á ýmis viðbrögð fólks við jólaundirbúningnum. Ég hef séð fólk urra í geðvonsku á afgreiðslufólk stórmarkaðanna, ég upplifi hraðakstur pirraðra ökumanna í hálku og myrkri, Við förum að lifa á óhollustu, skyndibitum og í besta lagi mandarínum…enginn hefur jú tíma til að elda fyrr en að það verður kveikt undir kjötkötlunum á jólunum sjálfum. Pirringur út í mann og annan, snjómokstursmenn, bílastæðaverði, þá sem vinna á pósthúsum, alls kyns fólk sem er að vinna vinnuna sína og líka út í Gunnu frænku, eiginmanninn og alla hina.

Mér sýnist að ég muni alltaf skrifa jólapistla úr glerhúsi. Mér mun seint takast að iðka sjálfri það sem ég er að reyna að hvetja aðra til að gera. Þó að sortunum sem slett er í hér heima hafi fækkað mikið og miklu minna sé skreytt og þrifið þá stíg ég yfirleitt skrefinu of langt í undirbúningnum, verð þreytt og kvíðin í staðin fyrir að vera glöð og þakklát. En þó eru nokkrir mikilvægir áfangar í mínum jólaþroska þessa desemberdagana sem ég finn að eru að koma,-og ég gefst sannarlega ekki upp við að fjölga þeim eftir bestu getu.

Ég fer hægar yfir í myrkrinu, keyri varlegar en áður og af meiri þolinmæði. Ég legg mig fram um að brosa og vera notaleg við þá sem ég á samskipti við í verslunum. Ég leyfi mér að kúra aðeins lengur í rökkrinu og ég geri ekki lengur kröfur á sjálfa mig um að taka þátt í öllu því sem mér finnst freistandi að gera í desember. Ég segi ekki að ég sé dugleg við núvitundaræfingarnar en man þó eftir því af og til að draga djúpt andann eða hlusta á eitthvað uppbyggjandi og gott. Og hvíla mig.

Njótum myrkursins, það getur verið bæði hlýtt og mjúkt. Svo rísum við upp  með hækkandi sól, það er jú það sem jólin tákna bæði fyrr og nú.

Gleðileg jól.

Undanfarna daga hef ég fylgst með íslenskum netheimum héðan frá Bandaríkjunum og eiginlega hefur mér rúmlega ofboðið dómharkan og grimmdin sem gýs upp í því sem eiga að vera umræður. Það sem sett er fram sem málefnaleg umræða um viðhorf og ímynd hjúkrunarfræðinga, er nú gert að nornaveiðum, húmorsleysi og viðkvæmni heillar stéttar sem ekki hvað síst hefur nú gert sig seka um árásir á ungan rithöfund sem varð á að nota starfsheiti sem ekki hefur verið til sem slíkt síðan hún fæddist. Gömul mynd sem óþekktur stuðningsmaður, líklega af eldri kynslóðinni, setti á netið í einhverri kjarabaráttu er gerð að tákni fyrir hræsni hjúkrunarfræðinga og notendur facebook stökkva á vitleysuvagninn hratt og örugglega og deila ákaft.

Líklega þýðir ekkert að benda á að umræðan og gagnrýnin snerist um ímynd kvennastéttar sem vill gjarna breyta hugmyndum næstu kynslóðar um störf sín og kunnáttu og finnst sárt að ungur kvenrithöfundur (ritkona) viti ekki betur en að setja fram gamla og úrelta lýsingu í bókinni sinni.  Þessi umræða átti að vera vitundarvakning um það að við þurfum mjög sárlega á því að halda að kenna börnunum okkar um lífið eins og það er. Þúsundir hjúkrunarfræðinga starfa ekki við hjúkrun og launin þeirra og ímynd stéttarinnar, eru ekki að hjálpa til.

Raunsæi í barnabókum er sjálfsagt þegar fjallað er um hluti eins og það þegar barn fer til læknis í nútímasamfélagi og svo er sjálfsagt að vinna líka rannsóknarvinnu þegar skrifað er um liðna tíma eins og þegar hjúkrunarkonur svifu um með kappa í þröngum hvítum kjól og nælonsokkum. Í dag er stéttin með að lágmarki fjögurra ára háskólanám, er fræðigrein og heitir hjúkrunarfræðingar samkvæmt lögum. Leikskólakennarar heita ekki fóstrur, þeir hafa fimm ára háskólanám og spila ekki bara á gítar og snýta börnum. Í slökkviliði eru bæði konur og karlar og vonandi kemur að því að þeim verður fundið starfsheiti sem hentar báðum kynjum. Vonandi getum við haldið áfram að gagnrýna allt sem betur má fara í okkar pínulitla samfélagi.

Að þessu öllu slepptu þá blöskar mér hvernig samfélagsmiðlar geta svipt almenningsálitinu til eins og hendi sé veifað. Hvernig lýsingarorðin verða sterkari og sterkari og allt í einu er hálf þjóðin farin að draga ályktanir sem virðast ekki byggjast ekki á rökum heldur einhverskonar hóptilfinningu.   Einn ágætur karlmaður hélt því fram á facebook að hjúkrunarfræðingar leggi rithöfundinn í einelti af því að hún sé söngkona. Hann færir ekki fyrir þessu rök en þau hljóta að vera einhversstaðar og byggjast á einhverju, -eða hvað?

Ég er alls ekki góð í að díla við dómhörku og óvægna umræðu,- verð alltaf hálf smeyk og döpur. Sjálfsagt ætti ég að vera meiri nagli en svo finnst mér eiginlega alveg nóg af þeim, þannig að ég ætla bara að halda áfram að vera hallærislega viðkvæm. Leiðbeinum endilega um það sem betur má fara, tökum ekki hvort annað af lífi í athugasemdum á netinu og í guðs bænum hjálpum börnunum okkar til að búa til betri framtíð með góðum, sönnum, skemmtilegum og ævintýralegum barnabókum!

Bestu kveðjur frá Vermont

Það er ýmislegt sem hægt er að skamma úr sjálfum sér ef svo ber undir. Ég er reyndar að reyna að læra að tala fallega við sjálfa mig en stundum þarf ég samt að hvessa mig, eins og þegar ég er búin að misþyrma sama laginu of lengi með ýmsum óþolandi söngútgáfum, eða dett í að endursegja allar leiknar auglýsingar sem ég man eftir.

Ef ég er of grimm við mig, stoppar maðurinn minn mig stundum af, með því að segja mér að hann leyfi ekki að einhver sé vondur við konuna hans, og það er svo sem ágætis vitleysa bara og áminning.

Eitt er það sem mér gengur þó illa að skamma úr mér þrátt fyrir góðan vilja og margar tilraunir og það er kvíði. Og nú er ég ekki að tala um þann algenga misskilning að kvíði sé bara það að kvíða fyrir einhverju. Við erum reyndar mis-viðkvæm hvað það varðar, sumir hafa mikla tilhneigingu til að hafa áhyggjur af hlutunum fyrirfram á meðan aðrir geta blessunarlega slakað í núinu. Að hafa áhyggjur af því ókomna er jú stundum eins og að taka tvisvar út sömu vanlíðan yfir einhverju sem gæti farið illa, fyrst fyrirfram og svo þegar það raunverulega gerist. Ef það gerist. Áhyggjur eru nauðsynlegur drifkraftur á stundum en oft óþarfar og úr takti við tilefnið.

Nei ég er að tala um sjúklegan kvíða sem er háður allt öðrum forsendum. Kvíða sem er yfirleitt ekki það að kvíða fyrir neinu sérstöku og er engan vegin tengdur neinni rökhugsun.. Hann virðist eiga upptök sín í ósjálfráða taugakerfinu og lýsir sér með einkennum þaðan en ekki í hugsun, allavega ekki meðvitaðri hugsun. Hann kemur oftast án fyrirvara og er þá bara snögg tilfinning um eitthvað slæmt, eitthvað yfirvofandi, líkist ofsahræðslu og þá fylgir hraður hjartsláttur, oföndun og ýmis líkamleg óþægindi.

Þó eru aðstæðurnar oft bara þær að opna augun og vakna inn í daginn, vera að keyra á milli staða eða eitthvað álíka hversdagslegt og lítið kvíðavekjandi. Oft líður þetta hjá af sjálfu sér, sérstaklega ef ég næ að setja athyglina hreinlega á eitthvað annað og stundum þarf ég að setjast niður og taka fyrir öndunina, ná tengslum við taktinn í sjálfri mér og þá bráir af mér.

Tengingin er sterk við fjölmenna staði, leikhús, bíó, tónleika og stórmarkaði og þá heitir það félagsfælni- skilst mér. Ég er jú alltaf að læra. Ég á erfitt með að hringja í fólk, hef mig illa í mannfagnaði og það er jú alltaf átak að fara og hitta aðra,- eins og mér finnst fólk frábært !

Svo er það kvíðinn sem byrjar sem nagandi tilfinning, eirðarleysi sem er eiginlega eins og verkur en er ekki líkamlegur verkur. Hann getur magnast upp í það að verða óþolandi og þá fækkar bjargráðunum. Á þessum stundum get ég skilið þá sem ekki geta lifað með sínum kvíða- þá sem líður alltaf eins og mér þegar mér líður verst.

Sannarlega var ég ekki alltaf svona. Ég hef sjálfsagt alltaf verið ansi áhyggjufull, sem fylgir gjarnan þeim misskilning að manni megi ekki mistakast, en það er bara allt önnur Ella. Mín kvíðaröskun er seinni tíma vandi og ég man hversu fegin þegar ég gerði mér grein fyrir því að ég væri haldin sjúklegum kvíða,- ég væri þá ekki geðveik! Hljómar undarlega en ég hafði að minnsta kosti minni fordóma fyrir kvíðagreiningu en ímyndunarveiki.

Kvíði er ekki sérlega vinsamlegur förunautur, hann rænir mann orku og kröftum og kemur í veg fyrir að maður njóti fyllilega alls þess sem lífið hefur upp á að bjóða. Það er þó hægt að ná við hann sátt, bera fyrir honum ákveðna virðingu en ögra honum þó mátulega. Það er fín lína, þetta með að ögra kvíðanum, stíga varlega út úr þægindahringnum en vera tilbúinn að stökkva inn í hann aftur. Maður þarf nefnilega að geta farið í gegnum dagana sína með reisn, stundað hreyfingu, húsverk, samskipti, jafnvel einhverja vinnu og þá er betra að fara ekki yfir strikið.

Enginn skyldi ennframur álykta svo að lífið geti ekki verið gott með kvíðanum, oftast er dásamlegt að vera til, það er bara öðruvísi en áður og það þarf að læra á nýjar reglur og ný viðmið. Ég veit að ég deili þessum kynnum með svo ótalmörgum sem hafa náð góðum tökum á þessu samlífi og ég læri endalaust af þeim. Takk!

 

 

 

Nei þetta er ekki mismæli og átti ekki að vera fatalisti og því síður plötulisti. Fötulisti er þýðing á enska orðinu “bucketlist” en slíkur listi er upptalning á því sem maður vill ná að gera á lífsleiðinni áður en fötunni er „sparkað” (“to kick the bucket”) eða áður en maður geispar golunni upp á íslensku. Lífið er stutt hvernig sem á það er litið og það getur verið svo miklu styttra en maður ætlar. Því er fötulistinn ágætis hvatning til að geyma ekki of lengi að gera það sem manni finnst mikilvægt og að spara ekki sparistellið, svo nærtæk líking sé notuð.

Reyndar er það svo að í árangursmiðuðu samfélagi er hætt við því að fötulistinn sé jafn árangursmiðaður og flest annað sem við tökum okkur fyrir hendur, og snúist um mælanleg afrek af ýmsu taki. Það getur verið að hlaupa maraþon eða hjóla í kring um landið (allt fyrir gott málefni að sjálfsögðu), ganga á fjarlæg fjöll eða fara á hundasleða á norðurpólinn. Ferðalögin eru ofarlega á slíkum listum en þá til framandi slóða og jafnvel hættulegra. Allt eru þetta frábærir og spennandi hlutir að gera á lífsleiðinni sé áhugi og geta fyrir hendi. Eðlislatur kvíðaköggull (undirrituð), hefur hinsvegar lítið með slíkt að gera enda nægilega spennandi og hæfilega erfitt að fara í helgarferð til Kaupmannahafnar eða ganga í gegnum kríuvarp án þess að fara á límingunum.Minn fötulisti snýst þess vegna um ýmislegt sem ég ætla EKKI að gera eða allavega gera heiðarlega tilraun til að draga úr. Fyrir mig getur það verið jafn mikil áskorun eins og fyrir aðra að hlaupa maraþon og snýst um að ná þeim þroska áður en ég geispa minni golu að gera EKKI hluti sem eru mér og öðrum ekki til hagsbóta.

Hér koma þeir helstu.

• Ekki ganga í óþægilegum skóm

Ég er með eindæmum stórfætt kona (já nú verður það viðurkennt) og hef alltof oft á æfinni troðið mér í of litla skó af löngun til að ganga í fínu skónum sem kynsystur mínar flestar geta leyft sér. Það er bæði sárt og óhollt og eiginlega fáránlegt. Nú munu tærnar fá að hoppa af hamingju til æviloka í stórum og þægilegum skóm!

• Ekki að þagga niður innsæi og betri vitund

Hversu oft hef ég ekki horft fram hjá tilfinningunni sem varar mig við ýmsu í fari fólks? Það hefur sjaldnast endað vel. Héðan af ætla ég að hlusta á innsæið, það segir mér yfirleitt satt.

• Ekki að drekka vont kaffi

Vont og þunnt kaffi er eiginlega tilgangslaus drykkur, gerir ekkert fyrir mig og er eiginlega verri en að drekka vont vatn. Ég ætla frekar að drekka færri bolla, hafa þá kröftuga með göfugu espressokaffi og sleppa alveg uppáhellingnum gamla en ekki svo góða.

• Ekki að kvarta yfir veðrinu

Það er afskaplega tilgangslaus iðja. Að láta sér líða illa yfir slæmu veðri er eins og að bíta sig aftur og aftur í handlegginn og skilja ekkert í því að það sé óþægilegt. Við höfum val og mitt val er að klæða mig eftir veðrinu og fara út, hvað sem tautar og raular. Hitabylgjur og skógareldar eru heldur ekkert eftirsóknarverð.

• Ekki sleppa tækifærum til að ferðast

Það er hægt að „sitja kyrr á sama stað en samt að vera að ferðast”. Geti maður ekki ferðast í raunheimum þá er hægt að skoða framandi menningarheima á vefmiðlum og í bókum, það er hægt að lifa sig inn í nýjar aðstæður og jafnvel keyra bara til Grenivíkur og fara í sjoppuna. Bara að sitja ekki fastur í eigin hugarheimi- víðsýni er mikilvæg.

• Ekki halda í dauða hluti- elska frekar upplifanir, fólk, dýr og blóm.

Fallegir hlutir skipta okkur flest máli en þeir þurfa ekki endilega að kosta mikið. Með aldrinum læri ég að fegurð hluta tengist oft minningum og upplifunum og fallegur steinn eða skel úr fjörunni geta vakið hughrif sem Ittalavasanum tekst aldrei. Best eru þó „lifandi” lífsgæði- þau sem anda, vaxa og lifa.

• Ekki gera lítið úr eigin tilfinningum

Ég vil ekki lengur stilla upp hjarta og heila sem andstæðingum þar sem heilinn á helst að hafa yfirhöndina. Tilfinningar eru lífið sjálft og því meira sem þær fá að vera uppi á yfirborðinu því meira getum við skoðað þær og þar með haft á þeim þá stjórn sem okkur þykir gott. Þannig sættum við hjartað og heilann.

• Ekki gera lítið úr tilfinningum annarra

Þetta atriði á listanum mínum er oft snúið. Það er einfaldlega ekki þannig að aðrir sjái hlutina sömu augum og ég, við höfum öll mismunandi forsendur og mismunandi tilfinningar. Mig langar mikið að geta séð hlutina frá sjónarhóli annarra eða amk. að muna að sýn annarra er jafn rétthá og mín. Þetta er eitt af erfiðu atriðunum á listanum.

• Ekki láta fram hjá mér fara tækifæri til að verja þá sem minna mega sín

Ég veit að það er eitthvað sem ég mun alltaf sjá eftir ef ég nota ekki mína rödd til að verja þá sem ekki geta það sjálfir. Við erum samfélag og okkur ber að styðja hvort annað, því trúi ég einlæglega.

• Ekki taka þátt í illu umtali og aldrei, aldrei í einelti.

Þrátt fyrir góðan vilja gleymi ég mér á stundum og hneykslast á öðru fólki eða sogast inn í umtal sem er ekki sæmandi. Oft er það til að vera gjaldgeng í umræðum og jafnvel vegna þess að ég óttast viðbrögðin ef ég spyrni við fótum. Illt umtal er oft byrjun á öðru verra s.s. einelti og einelti er baneitrað fyrirbrigði. Það eyðileggur líf fólks og enginn er svo sterkur að hann geti tekist á við hópinn.Ég vil gjarna tala um aðra af skilningi og samhyggð svo lengi sem það er hægt.

Takist mér þetta að einhverju leyti þá stendur mér á sama þótt aðrir hlaupi maraþon, stökkvi fallhlífastökk, klifri á tinda.Minn sigur verður á sjálfri mér og í minni tilveru. Til þess er fötulistinn góð aðferð.

 

 

Í dag ætla ég að skrifa um hvernig það er að lifa með langvinna verki. Það kostar ákveðinn skammt af hugrekki að birta slík skrif því að ég held að flestum þyki tilhugsunin um slíkt ákaflega óspennandi og jafnvel að verið sé að básúna um einhvern vesaldóm. Eða kannski eru þetta bara minir eigin fordómar gagnvart mínu ástandi og lífi,- einu sinni enn! Hópur þeirra sem hefur langvinna verki er ekki hávær enda margir á endurhæfingar eða örorkubótum og því fylgir skömm. Aumingjastimpillinn er vondur stimpill og óréttlátur í langflestum tilfellum.

Það væri hinsvegar fáránlegt að ætla að deila lífi sínu, tilfinningum og upplifunum og sleppa því að fjalla um það sem er svo stór hluti af tilverunni minni. Að læra að lifa með verkjunum (líkt og kvíðanum) og líta á þá sem óhjákvæmilega félaga mína og taka fullt tillit til þeirra. Ég þarf hvort eð er að skipuleggja lífið með það að markmiði að halda verkjunum niðri þannig að ég geti bæði hvílst og starfað að einhverju marki. Ég veit að ég deili þessu lífsmynstri með ótal mörgum öðrum og líklega eru stoðkerfisverkir ásamt geðrænum vanda ein helsta ástæða þess að fólk dettur af vinnumarkaði,- og oftast fer þetta saman. Það er jú kvíðavekjandi að vera með stanslausa verki og það veldur verkjum að vera í kvíðaástandi.

Ég hef psoriasisgigt, á íslensku sóragigt- sem er leiðindasjúkdómur, og ýmis fleiri stoðkerfisvandamál sem mér gekk þokkalega að lifa með fram að þeim tíma að ég veiktist af sjúklegri streitu/kulnun. Eftir það urðu verkirnir mínir mun verri og lítið má út af bera til að ég hætti að sofa fyrir þeim, og fátt bítur á nái þeir sér á annað borð á strik. Verkir sem stundum eru klárlega frá stífum og bólgnum vefjum en stundum eru þeir dulir og óljósir og fela orsök og uppruna. Mér gengur ekki vel að vera kyrr þar sem oftast er betra að iða og skipta sífellt um stellingar og það út af fyrir sig getur verið þreytandi, bæði fyrir mig og aðra. Mig langar oft að njóta meira en þjóta en það getur verið miklu auðveldara að þjóta þannig að verkirnir ruglist í ríminu og verði eftir. Sem þeir reyndar gera yfirleitt ekki.

Svo eru þessir félagar mínir þeirrar náttúru gæddir að laumast inn á sviðið þegar síst skyldi (ekki það að nærveru þeirra sé nokkurn tíma óskað). Þeir gefa mér oft leyfi til að taka nokkuð hressilega á því,- fara í gegnum álagstíma eða hreyfa mig aðeins meira en venjulega en svo kemur líka þakklætið,- verkjaástand sem rænir svefni og orku. Ég nota verkjalyf þegar ástandið er slæmt en reyni að halda því í skefjum þar sem ég hef alltof oft horft upp á þann vítahring sem getur skapast af slíkum lyfjum. Mörg önnur bjargráð eru auðvitað til og óspart notuð,- stundum er jafnvel bara best að skríða undir sæng og skæla smávegis. Það má.

Það er ekki allt slæmt við langvinna verki. Margar andvökustundir hafa gefið mér skemmtileg umhugsunarefni, ég hef lesið og ég hef skrifað. Verst er að liggja og hugsa um sársaukann, miklu betra að ulla á verkina og gera eitthvað annað þar til ástandið skánar.

Verkirnir mínir hafa líka gefið mér tækifæri til að lesa og fræðast um ýmsa áhugaverða hluti því þeir vekja forvitni um mannslíkamann og ekki hvað síst heilann, hugann og áhrif hans á taugakerfið. Mér sýnist að sjúklegur kvíði geti verið bæði orsök og afleiðing langvinna verkja og nauðsynlegt sé að sinna slíku á heildrænan hátt. Enn ein birtingarmynd þess hvernig líkamlegt og andlegt ástand verður ekki skilið að.

Verkirnir eru líka miskunsamir að því leyti að þegar þeir hverfa, þá gleymast þeir. Dagana sem þeir gefa frí þá er mjög auðvelt að ímynda sér að þeir hafi aldrei verið þarna eða í öllu falli að þeir muni aldrei koma aftur. Því er það svo afar auðvelt að hamast í alls konar brasi þann daginn og keyra vel yfir mörkin sín sem auðvitað endurvekur verkina. En þessir dagar eru eiginlega þess virði- því þá er gaman!

Að lokum,- ég veit vel að verkirnir eru ekki hættulegir út af fyrir sig og víst er ég þakklát því að hafa ekki alvarlegan sjúkdóm. En ég tala líklega fyrir munn margra þegar ég kalla eftir skilningi á ástandi sem rænir orku, hvíld og lífsgleði, án þess að sjást utan á viðkomandi. Ég lærði það í hjúkrunarnámi að verkir eru mat þess sem upplifir þá og enginn annar getur ákveðið hversu miklir verkirnir eru. Það er ekki svo einfalt að bíta bara á jaxlinn,- flestir með langvinna verki eru löngu búnir að naga niður alla jaxlana sína og þurfa mildi og skilning öðru fremur.

Megið þið eiga verkjalausan dag.

 

 

Íslenskt sumar. Ekki beint tíminn til að dorma í sólinni með kalt í glasi, hvorki heitur sjór eða sérstaklega hlýjir vindar-svona yfirleitt. Enginn hlýja til að bræða burtu vetrarverkina, engin sól sem dansar á augnlokunum þegar maður lokar augunum,-svona yfirleitt. Stundum er sólskin og oftar en maður trúir, en sólin er hvikul og feimin og þorir ekki að fara mjög nærri. Þess vegna verður hún sjaldan heit.

Íslenskt sumar. Óðagot í að setja niður kartöflur, sumarblóm, kryddjurtir, jarðarber og kál. Allt sem hægt er að rækta í sólarleysinu skal reynt að rækta á meðan tími gefst til. Grasið grær hratt og vel í rigningu og kulda og alla daga er einhver nágranninn að slá og ilmurinn er sterkur og sætur og kitlar nefið.

Íslenskt sumar. Grill, – íslenskt lambakjöt og þýskar pylsur. Kryddlegir í öllum regnbogans litum og brögðum, fólk skiptist á uppskriftum og grillar allt sem mögulega lætur grillast. Skítt með það þótt sjaldnast sé hægt að borða úti,- það sem eldað er á grilli, bragðast einstaklega vel og fer stórkostlega með litlum og vanþroskuðum kryddjurtum úr eldhúsglugganum.

Íslenskt sumar. Litir sem eru engum öðrir líkir. Svo kröftugir að þeir taka í augun. Miðnætursól, fjólublár himinn, bleik skýin, sterkgular sóleyjar og grængresi þegar sólin lækkar á lofti. Grængolandi sjór með hvítum fossum á öldutoppum í golunni. Fagurlit hross í haga.

Íslenst sumar. Gráð, þokuloft, skyggni tveir kílómetrar, rigning í grennd (enginn vill búa í Grennd), hiti fimm stig.

Íslenskt sumar,- heimsins besta.

Nýlega rakst ég á rannsókn sem var lokaverkefni Huldu Maríu Magnúsdóttur til meistaragráðu í alþjóðasamskiptum. Rannsóknin ber heitið „Sterkar stelpur eða staðalímyndir” og fjallar um endurreisnarprinsessur Disney, í ljósi femínisma, hnattvæðingar og dægurmenningar. Þar skoðar hún Hulda María þessar nýju prinsessur sem orðið hafa fyrirmynd stelpna um heim allan, prinsessur sem eru sterkari og hugrakkari og óhlýðnari en hinar hefðbundnu gömlu prinsessur og láta sig dreyma um að gera ýmislegt fleira en áður þekktist í ævintýrum. Þær eru reyndar ennþá ungar, grannar og fallegar og uppfylla þannig staðalímyndir (nýtt innihald í gömlum umbúðum) en hafa þó ýmislegt til brunns að bera sem hinar eldri auðsveipu og hlýðnu prinsessur höfðu ekki (reyndar er rannsóknin frá því fyrir Önnu og Elsu sem hefðu þó sómt sér vel í nýja hópnum). Þær eru sjálfstæðar og sterkar konur og sem slíkar mun betri fyrirmynd en forverar þeirra.

 

Meira að segja alvöru prinsessur eru að þróast með nýjum tímum og er Meghan Markle gott dæmi um hina nýju prinsessu (hertogaynju reyndar) sem er sjálfstæð, útivinnandi, frjáls og hugrökk og sem slík ágæt fyrirmynd en vissulega uppfyllir hún líka staðalímynd hinnar grönnu, fallegu ævintýraprinsessu og líklega er tími sjálfstæðis og frjálsræðis í hennar lífi, liðinn við það að giftast hinum glaðbeitta breska prinsi. Að hætti annarra prinsessa verður lífi hennar varið í það að fæða manninum sínum börn, veifa til almúgans og stunda góðgerðarstarfsemi- lengra nær nútíminn ekki.

 

Við fullorðið fólk erum auðvitað ábyrg fyrir því hvaða fyrirmyndir við berum á borð fyrir dætur okkar. Prinsessur eru reyndar afskaplega fámenn stétt og því má undrum sæta að einmitt þær skuli ennþá verða fyrirmyndir stelpna.

 

Femínistar hafa reyndar verið ötulir við að leggja áherslu á nýjar fyrirmyndir stelpna. Lögreglukonur, slökkviliðskonur, vísindakonur, geimfarakonur og fleiri stéttir eru þar ofarlega á blaði en gallinn er kannski sá að þessar stéttir eru líka fámennar og alltaf hætt á að þar verði ein og ein ofurhetja sett á stall sem fyrirmynd. Kannski erum við þannig að leggja áherslu á að sterkar stelpur séu einungis þær sem fara ótroðnar slóðir, þær sem verða frægar, standa upp úr fjöldanum og eru einstakar.

 

Ég þekki fullt af sterkum konum og á mér nokkrar fyrirmyndir sem í mínum huga gætu sem best verið fyrirmyndir stelpna um allan heim. Í þeim hópi eru hjúkrunarfræðingar, ljósmæður, kennarar og ófaglærðar einstæðar mæður, svo eitthvað sé nefnt og fæstar þeirra hafa prýtt síður tímarita eða vakið almenna athygli fólks. Þær eru þó margar hverjar ótrúlega sterkar stelpur. Þær vinna kraftaverk og bjarga mannslífum á hverjum degi. Þær hafa oftast ekki mikinn tíma aflögu til að halda sér til eins og prinsessur, en eru ótrúlega fallegar vegna þess að í augunum þeirra er styrkur sem kemur beint úr fallegri sál.

Þessar konur bogna oft undan álagi og aðstæðum tilverunnar en þær brotna ekki. Þær halda áfram að sinna, hjúkra, skeina, hjálpa, kenna og annast um annað fólk. Þær hafa helgað líf sitt öllu því sem er gott.

Þær eru alvöru prinsessur tilverunnar og löngu kominn tími á að hefja þær til vegs og virðingar þannig að þær verði fyrirmynd fyrir allar stelpur sem vilja verða sterkar.

 

Eina leiðin til að vera besta útgáfan af sjálfum sér er að gangast við sjálfum sér.

 

(Kristín Sólveig Bjarnadóttir hjúkrunarfræðingur hélt málþingið í tilefni af fimmtugsafmæli sínu á árinu. Það var haldið til styrktar stríðshrjáðum börnum í samvinnu við Unicef)

Hamingjan er undarlegast af þeim gyðjum gerð,

sem gista veröld bitra.

Snauðir bæði og ríkir, geta hlotið hennar fylgd,

og heimskur jafnt þeim vitra.

 

En jafnan, ef þú reynir að rekja hennar spor,

hún reifast þokumekki,

en leggur krók á veg sinn að leita uppi þann

sem leitar hennar ekki.

 

Hún fánýt virðist öllum, sem hún fylgispökust er.

Það fer svo margt í vana.

Hamingjuna lofar sá einn í fjöldans för,

sem fer á mis við hana.

 

Komið þið öll sæl og til hamingju með lýðræðið og þennan dag og þessa góðu hugmynd kæra Kristín.Ljóðið sem ég las upp í byrjun um hamingjuna sem allir leita, er eftir Kristján frá Djúpalæk.

Hamingjan var honum gjarnan yrkisefni og hamingjan er líka efni sögunnar sem ég ætla að segja ykkur. Sagan er mín eigin, og er svo sem ekkert merkilegri en allra annara sögur. Kannski er líka dálítið sjálfmiðað að ætla að tala eingöngu um sjálfan sig en það er nú einu sinni þannig að ég þekki sjálfa mig betur en nokkurn annan og ég vil helst tala um það sem ég þekki vel. Ennfremur finnst mér mikilvægt að tala um ýmislegt í lífinu sem ég hefði líklega skammast mín fyrir að ræða áður. Það er hluti af minni vegferð og mínum bata að deila mér og minni sögu með ykkur og það er að mínu mati mikilvægt að við göngumst við okkur sjálfum að öllu leyti en viðurkennum ekki bara það sem vel gengur. Annars sættum við okkur bara við hluta af eigin sjálfsmynd.

Einu sinni og ekki fyrir svo löngu síðan, hélt ég að ég væri nagli. Ég var í nokkuð góðri stöðu, hafði mannaforráð og ágæt laun, svona miðað við konur á mínum aldri, ég hafði háskólamenntun og mér gekk vel í starfi. Mér fannst ég oftast hafa rétt fyrir mér og hafði það örugglega stundum, en líklega ekki eins oft og mér fannst.

Yfirhöfuð átti ég þó farsælt líf og gekk vel í því sem ég tók mér fyrir hendur. Ég var bara ekkert sérstaklega hamingjusöm. Ég var og er þakklát fyrir að eiga góða fjölskyldu og góðan son en ekki einu sinni það færði mér hamingjuna sem ég leitaði að. Mér fannst ég oft vanþakklát að líða svona og reyndi að kyngja vansældinni en það gekki ekki nógu vel.

Í hjartanu var tóm sem ekkert virtist ná að fylla, ekki frami, laun, ferðalög, flutningar eða annað fólk. Sjálfsmyndin mín var alls ekki sterk og mér fannst ég eiginlega aldrei standa mig nógu vel í neinu. Ég var þó dugleg að eigin mati og annarra, ég vann mikið og ég hafði sko farið á hörku og hnefa í gegnum ýmis áföll í lífinu enda var ég nagli.

Sum þessara áfalla sneru að því að lífið rændi mig ástvinum mínum eða það sem mér fannst erfiðast, börnunum mínum sem ekki fengu að fæðast til lengra lífs, -og stundum bara vonum mínum og væntingum. Síðan hef ég lært að lífið er hvorki réttlátt, né óréttlátt, lífið bara er. Það tekur ekki afstöðu til þess hvað er sanngjarnt eða rétt og slæmir hlutir henda gott fólk. Eða mér sýnist þetta vera þannig. Lífið fer sínu fram, það valtar stundum yfir okkur og það eina sem við getum gert er að reyna að taka sérhverja lífsreynslu og draga af henni lærdóm. Það gerir maður ekki með því að vera nagli.

Svo voru hinsvegar áföllin sem stöfuðu af mínum eigin röngu ákvörðunum. Áföllin sem urðu þegar ég uppgötvaði að þessi veika sjálfsmynd mín hafði gert mér grikk og ég hafði lagt lífið mitt í hendur fólks sem vildi mér alls ekki vel. Fólks sem þreifst á einstaklingum eins og mér enda fársjúkt sjálft. Og ég þráði sárlega viðurkenninguna sem ég hélt að fælist í þessum samböndum, enda var fátt auðveldara en að sannfæra mig um að ég gæti verið björgunarbátur og félagsmálastofnun allt í einni manneskju. Það er ekkert erfitt að sannfæra þá sem eru ákafir í að trúa lyginni og það er heldur ekkert mál að notfæra sér fólk sem hefur slaka og brothætta sjálfsmynd. Svoleiðis áföllum fylgir skömm og viðleitni til að leyna mistökum sínum. Enda var ég jú nagli og þeir gera ekki mistök.

Þetta er mjög stutt útgáfa á sögunni af leitinni minni að hamingjunni. Leit sem gekk bara ekki vel þrátt fyrir dugnaðinn og eljuna. Samböndin mín við annað fólk voru viðkvæm og oft erfið, mér fannst lífið skulda mér eitthvað sem ég vissi ekki hvað var. En ég átti ágæt og viðurkennd svör við hinum klassísku íslensku spurningum „hvað gerir þú'” og „er ekki brjálað að gera?” þannig að þetta var allt að sleppa fyrir horn. Það var jú brjálað að gera! Svo ég bara gerði, eins og svo alltof margir gera, ég beit á jaxlinn og vann bara meira.

Svo gerðist það um miðjan aldur að ég bar gæfu til að kynnast góðum og ljúfum manni sem var tilbúinn til að halda utan um þessa brothættu konu í öllum kringumstæðum lífsins. Hann var líka alveg til í, að þykja vænt um mig nákvæmlega eins og ég var og var eiginlega alveg sama um hvaða hlutverkum ég gengdi og hvaða frama ég hafði hugsanlega hlotið. Og þrátt fyrir að vera örugg í samskiptum við þennan mann, manninn minn, eða kannski einmitt þess vegna, liðaðist ég í sundur ein góðan annríkisdag Öll áföllin sem fyrr máttu ekki trufla dugnaðinn og metnaðinn skullu á af fullum þunga og af því að skelin harða var horfin varð ég einfaldlega fárveik á sál og líkama. Vinnuþrekið hvarf og á einu ári hafði ég glatað starfinu mínu, og félagslegri stöðu að mestu leyti. Ég varð kona sem var alls enginn nagli lengur. Eg varð kvíðin, félagsfælin og einkenni frá taugakerfi s.s. verkir og ýmis konar vanlíðan urðu mitt daglega brauð. Stjórnandaferillinn fór í vaskinn og allir boltarnir sem ég hafði haldið á lofti hrundu niður með braki og brestum. Það eru tvö ár síðan þetta gerðist. Ég vann lengi með skömmina sem tengist því að vera ekki sú „duglega” og þurfa að verða „þiggjandi” af samfélaginu en ég fékk góðan stuðning og umhyggju frá mínum nánustu til að vinna mig hægt og rólega upp úr allra dýpsta dalnum og þangað sem ég er núna.

Hlutirnir gerast hinsvegar ákaflega hægt í þessu ferli. Enn er ég ekki vinnuhæf á hefðbundinn mælikvarða, orkan er lítil og streituþolið enn minna, fullkomnunaráráttan þvælist fyrir mér, ég hef ekki getað stundað fasta vinnu og orkan fer eiginlega öll í að troða marvaðann og halda mér á floti.

Þrátt fyrir þetta geri ég heilmikið, bara á allt öðrum og nýjum forsendum og á annan hátt. Núna finn ég þrátt fyrir allt hamingjuna mína á hverjum degi, hún felst í því að njóta lítilla hluta, hún er í einverunni og hún finnst í náttúrunni og gönguferðunum mínum með hundinn okkar. Hún er í góðu fólki sem hefur hjálpað mér að rétta úr bakinu aftur, í fanginu á manninum mínum, -í nýbökuðum vöfflum með rjóma, moldrarilm í rigningu og meira að segja köldu íslensku vori. Hún býr í börnunum okkar og barnabörnunum og þeirri vitneskju að þau eru hamingjusamar og góðar manneskjur. Hún felst í því að senda þeim kærleik og ljós sem búa við skelfilegar aðstæður í veröldinni en líka í því að vera þakklát fyrir þó þetta friðsæla horn heimsins sem ég fékk að fæðast á. Hamingjan býr núna í sjálfri mér og ég er auðmjúk gagnvart þeirri staðreynd.

Ég get sannarlega ekki bjargað heiminum og ég hef ekki einu sinni orku til taka þátt í baráttu fyrir jöfnuði og réttlæti hér heima eins og ég hefði gjarna viljað. Áföllin munu koma, af því að lífið er þannig, ég er ekki heil heilsu og vissulega kvíði ég stundum því sem verður. Ég get ekki gert nema brot af því sem ég myndi vilja og það sem mér svíður stundum sárast, það sem öðrum finnst að ég ætti að geta. En ég get skrifað og lesið og talað og ég get reynt að vera mínum nánustu einhvers virði. Iðja er ekki bara föst og launuð vinna og ég er sannarlega ekki iðjulaus, meira að segja þannig að manninum mínum finnst ég megi alveg finna mér þó nokkuð meiri tíma til hvíldar og slökunar. Á hverjum degi þarf ég einmitt að vanda mig við að finna jafnvægi á milli hvíldar, iðju, æfinga, og slökunar eins og ég hefði kannski alltaf átt að gera.

Stóra verkefnið mitt er samt að rækta áfram þá hamingju sem á ekkert skylt við heilsu, frama eða aldur. Hamingju sem þarf ekki annars við en hugsanlega að geta gengið út í garð í fullkomnum friði og hengt upp þvott á snúrur eða farið að sofa sátt eftir góðan dag. Það er skrýtið að finna þessa ró í hjartanu sem ég leitaði svo lengi mitt í vanheilsu, blankheitum og erfiðleikum en kannski sannar það að hamingjan er viðhorf, viðhorf sem skapast af sátt við það sem er og verður.

Auðvitað hafa aðrir komist að þessu á undan mér. Ég leyfi mér að vitna í Önnu Valdimarsdóttur sálfræðing sem segir í grein sinni um hamingju og ást: „Hamingja og ást spretta af lifandi, virkum huga. Þótt yfirleitt sé talað um virkni eða dugnað sem birtist í sýnilegum athöfnum er virkni miklu meira en ytri athafnasemi. Virkni birtist líka í lifandi huga sem hugsar djúpt, nýtur til fulls og brýtur viðfangsefni sín til mergjar. Því getur sú manneskja verið mjög virk sem situr og les sama ljóðið aftur og aftur þótt athöfn hennar leiði ekki til sýnilegrar nytsemi.”

Og hún Anna bætir við.

„Ekki má setja jafnaðarmerki milli þess að vera virkur og þess að vera alltaf að. Manneskja sem er önnum kafin og gefur sér varla tíma til að setjast niður getur virst afar dugleg og virk. En ekki er víst að athafnasemi hennar komi til af góðu.”

Mín athafnasemi kom sannarlega ekki alltaf til af góðu. Oft var hún bara afleiðing af fullkomunaráráttu og oft bara óhemjugangur. Enn þarf ég stundum að taka mig á og hægja nægilega mikið á mér til að brjóta viðfangsefnin mín til mergjar. En ég er að æfa mig og ætla mér að halda áfram að ná í skottið á hamingjunni eins oft og ég mögulega get.

Um leið og ég óska ykkur þess að halda rígfast í ykkar hamingjuskott hvar sem þið grípið þau og þakka fyrir að fá að taka þátt í afmælinu hennar Kristínar þá vil ég enda á orðum ljóðskáldsins Kamand Kojouri frá Íran.

Gleymdu rödd þinni, syngdu!

Gleymdu fótum þínum,dansaðu!

Gleymdu lífi þínu, lifðu!

Gleymdu sjálfum þér og vertu!